Zawartość

wiejskie strefy zabytkowe

Zabytkowa wieś Lipina

Wieś Lipina należała podczas dzielenia Opavska w 1377 roku do kilku zemanów i padła do własności księżąt Přemka i Václava. Roku 1431 Lipinę trzymał Mikuláš Chlebičovský, pózniej właściciele bardzo często się zmieniali i od 1574 roku została w wynajmu dworu hradeckiego. W niełatwych czasach historii stawała się z wioski pustka. Roku 1783 została na miejscu tak zwanego dworu Lipinskiego założono nowa wieś panem hradeckim Janem Karlem Lichnowskim i zamieszkana została przes Niemców z dworu oderskiego. Chodzi o całkowicie zachowaną wieś z dokładnym drogową platformą i wyznaczną kolekcją ludowej architektury typu wschodniosudetskiego. Do dzisiaj zachowało się 25 pierwotnych budynków, z których 12 zostało ogłoszonych za pamiątke kulturalną. Dla swojej wartości urbanistycznej została Lipina w 1995 roku ogłoszona zabytkową wioską. Zachowała się także kaplica Trójcy Świętej z 1867 roku, u której został zbudowany krzyż w 1889 roku.

Zanikła gmina Kerhartice

Pierwsza wzmianka o Kerharticach pochodzi z roku 1397. Rozkladały się po środkowym toku rzeki Moravice. W miejscu starszego kościółka chyba już z 16. wieku, został w roku 1804 wybudowany nowy kościół poświęcony Św. Martinovi. Poprzednie niemieckie obywatelstwo żywiło się przedewszystkim rolnictwem, w gminie znajdowały się dwa młyny, spółdzielna destylarnia i łom łupkowy. Po 1945 roku przychodzili nowi obywatele, ale w związku z budową zbiorniku Kružberk muszą w 50. latach wyjść także oni. I sama gmina zanika w 1965 roku. Kerhartice znajdowały się z pośród wszystkich gmin najbliżej zbiornika, niektóre budowy są nawet pod wodą. Wokół w lasach można znaleść mnóstwo resztek fragmentów poprzednich domów, platforma cmentarza otaczająca już nie istniejącą kaplicę Św. Jana Baptisty. Kościół Św. Martina został zburzony w 1985 roku.

Pilny Młyn, osada

W miejscu dzisiejszej osady Pilný Mlýn (Pilny Młyn) rycerz Karel Bítovský z Bítova, ówczesny właściciel Litultovic i Lhotki, wybudował w latach 1588-1601 młyn ze stawem i kanałem doprowadzającym wodę. Pierwszym właścicielem młyna stał się Wenceslaus Pilny Młynarz – stąd widocznie wzięła się nazwa osady Pilný Mlýn. W okresie wojny trzydziestoletniej młyn został wypalony i odbudowany przy wsparciu władz. Młyn funkcjonował do roku 1874. Później został zlikwidowany przez nowego właściciela – barona Rollsberg, który nad kanałem młyna założył piłę. W roku 1892 przejechał przez Pilný Mlýn pierwszy pociąg. Dziś w osadzie znajduje się 6 domów rodzinnych.

Luhy, osada

Przystanek kolejowy na trasie Opava - Jakartovice, która prowadziła dawniej przez Svobodné Heřmanice aż do Horního Benešova, nazywa się Mladecko. Według mapy katastralnej należy jednak do osady Luhy będącej pod zarządem gminy Litultovice. Osada Luhy leży na biegu rzeczki Hvozdnice i potoku Deštná. Dawniej w osadzie znajdował się młyn parowy, który wybudowany został w roku 1872. W roku 1959 młyn został wypalony. W dwóch kamieniołomach, które później zostały połączone, wydobywano kamień. Eksploatacja w kamieniołomie trwa do dziś. Obecnie w osadzie Luhy znajduje się 18 domów rodzinnych.

Choltice, osada

Choltice zostały założone w roku 1846 przez Antonína Sedlnickiego z Choltic, który był wówczas właścicielem posiadłości w Jezdkovicach. Na wzgórzu zwanym Březí założono osadę, by hodować w niej jałówki. W roku 1878 młynarz Konrád Romfeld z Sádku przetransportował do Choltic młyn wietrzny niemieckiego typu. Młyn był w pełni funkcjonalny aż do roku 1954. Budynek młyna i mała ekspozycja młynarska są obecnie w posiadaniu prawnuka – Radomíra Romfelda. Od roku 1949 Choltice należą do Litultovic. Dziś w osadzie znajduje się 21 domów rodzinnych.

ogrody botaniczne, arboreta

Ogród botaniczny (arboretum) Nový Dvůr

Fundament pod ogród botaniczny położył w latach 1906-1928 Quido Riedel, który zaczᶏł wokół pseudorenesansowego zamku budować park w stylu angielskim. Dopiero póżniej, w 1958 roku był na podstawie istniejᶏncej zbiórki dendrologicznej założony ogród botaniczny pod patronatem Ślᶏskiego Muzeum Ziemskiego. Obecnie rośnie tutaj około 7000 gatunków, głównie drzew i krzewów. Po kolei powstawały nowe ekspozycje ukierunkowane pod wzglᶏndem geograficznym. Najciekawszy jest zbiór „Drzewa piȩciu kontynentów“ oraz wielki zbiór „Rhododendrony“, który należy do najbogatszych zbiorów w Czeskiej Republice. Powodzeniem u zwiedzajᶏcych cieszy siȩ również szklarniowa ekspozycja roślin subtropickych oraz tropikalnych.

atrakcje

Skały do treningu wspinaczkowego z widokiem

Ściana wspinaczkowa Hradisko podzielona jest na trzy części. Masyw skalny po lewej stronie nazywa się Žabí kůň (Żabi Koń), w środku rozciąga się Hlavní masiv (Masyw Główny) z jaskinią, zaś po prawej stronie znajduje się ściana skalna Rozlámaná (Rozłamana). Szlaki do wspinania są na stało zabezpieczone za pomocą skobli, kółek i nitów. Stopień trudności poszczególnych szlaków wynosi II - VI. Jaskinię kazał w skale wydrążyć fabrykant Carl Weisshuhn, którego posiadłość rodzinna Na Stoupách leży dziś na dnie Kružberskiej přehrady (Zapora Krużberska). Jaskinia ta miała miała służyć jako krypta rodzinna. Na szczycie skały do treningu wspinaczkowego Žabí kůň znajduje się punkt trygonometryczny z wybudowaną platformą widokową. Do miejsca, z którego rozpościera się widok na zaporę, rzekę Morawicę czy osadę domków wczasowych z pensjonatem Velké sedlo, można dotrzeć drogą prowadzącą przez las ponad ścianą.

atrakcje przyrodnicze

Kaskada stawów

W tej malowniczej okolicy można wędkować a także uprawiać bieg rekreacyjny, jeździć na rowerze, zbierać grzyby i owoce leśne, w zimie można tutaj także jeździć na łyżwach.

Rezerwat przyrody Hněvošický háj

Rezerwat przyrody – las dębowo-grabowy z piętrem krzewów i bogatą roślinnością karpacką.

Koutské u Zábřeské łąki

Rezerwat przyrody – łąki bagienne ze skupiskami rzadkich roślin bagiennych. Rezerwat był założony w roku 1973 a w roku 1997, rozszerzono go do dzisiejszej powierzchni 375,70ha. Rezerwat ten jest
szczególnym kompleksem łąk bagiennych, ługów i terenów zielonych z pozostałościami ślepych i martwych ramion rzecznych, okresowo zalewanych przez wodę w niwie rzeki Opawy. Teren ten jest biotopem
bardzo rzadkich i zagrożonych gatunków zwierząt i roślin.

Narodowy Pomnik Przyrody Landek

Obszar o powierzchni 2,75 ha objęty został ochroną w 1966 roku. Rozciąga się wzdłuż lewego brzegu rzeki Odry, przed jej zbiegiem z rzeką Ostravicą. Znajdowały się na nim odsłonięcia pokładów węgla (wydobycie węgla kamiennego) z charakterystycznym porostem leśnym. W 1989 roku obszar ten rozszerzono na jego współczesną powierzchnię 85,53 ha, która zlokalizowana jest na terenie katastru Petřkovice i Koblov. Obszar ten jako pierwszy w rejonie ostrawskim stał się miejscem systematycznej działalności wydobywczej. W całej historii wydobycia węgla najbardziej znana była kopalnia Anselm. NPP Landek skupia na swoim terenie liczne interesujące zabytki. To tutaj znaleziono pozostałości osady łowców mamutów, wraz z wykonaną z hematytu figurką Wenus z Petřkovic, oraz ślady świadczące o wykorzystywaniu węgla kamiennego przez jej mieszkańców. Na szczycie pagórka znaleziono także pozostałości drewnianych palisad słowiańskiego grodziska. Na powierzchni widać tu odsłonięcia utworów karbonu produktywnego, dzięki czemu możemy sobie wyobrazić, jak wygląda węgiel na Słońcu. Zwiedzający mogą wyruszyć po ścieżce dydaktycznej oraz skorzystać z wybudowanej na szczycie pagórka nowej drewnianej wieży widokowej. Znajduje się tu również ścieżka dydaktyczna, informująca zwiedzających o ciekawostkach przyrodniczych czy historii osadnictwa i wydobycia węgla na Landeku. Landek objęty jest ochroną jako stanowisko badawcze o znaczeniu europejskim, należy też do najcenniejszych pomników przyrody i zabytków kultury w Republice Czeskiej.

Narodowy pomnik przyrody Hranečník

Narodowy rezerwat przyrody z przewagą drzewostanu dębowego i sosnowego ze stanowiskami gniazdowania czapli siwej.

Rezerwat przyrody Czarny Las koło Šilheřovic I i II

Rezerwat przyrody – puszcza bukowa typowa dla nizin nadodrzańskich.

Červená hora – były kamieniołom

Červená hora (749m/n/m) jest najwyższym punktem i równocześnie jest jedynym prawdziwym wulkanem tzw. stratowulkanem w regionie Opawa. Jest częścią Domašovskiego wzgórza Niskiego Jeseníka. Wulkan był w pełni aktywny przed dwoma milionami lat. Znajdują się Państwo w przybliżeniu kilometr linią powietrzną na zachód od szczytu, w miejscu byłych čedičovych kamieniołomów. Większy z kamieniołomów jest bardziej atrakcyjny. Jego ściana łomowa osiąga aż dwadzieścia metrów. Dawne wulkaniczne dzialania przpomina suk lawowy, który w środku wykopu kamieniołomu čedičovego występuje z ziemi. Dla tej lokality jest typowe kuliste łączenie i również występowanie ciemno zielonych oliwek. Typowa skala na tym obszarze jest także łupek ilasty, który stwarza ściany koło bazaltu. Jednakże nie ma swojego typowo szarego koloru, ale w wyniku żaru magmatu zmieniła kolor do odcienia cegły. W okolicy można obserwować przepięknie kwitnące i częściowo wypasane łąki z mnóstwem motyli i owadów.

Kamenná hora – Oticki wulkan

Najwyższym punktem Otic jest Kamenná hora (311 m. n. m.), która należy do niewysokiego pasma pogórza Nízkého Jeseníku. Na ich stokach rozprzestrzenia się przyrodnicza pamiątka Oticki wulkan, który został ogłoszony w 1991 roku i zabiera teren o wielkości 10ha. Jej nazwa podpowiada, iż chodzi o formację pochodzenia wulkanicznego. Lokalny bazalt jest wyraźnie starszy niż u wulkanów z okolicy Bruntálu, jej wiek został określony na około 20 milionów lat. Krater na wierzchu sopky pojawił się w wyniku wydobywania w łomu w pierwszej połowie 20. Wieku. Łom działał od 1890 roku i ustanie wydobywania nastąpiło w 1949 roku. Kamenná hora jest otoczona mnóstwem ludowych powieści. Według jednej z nich odcisnął swoje kopyto do jednego z glazów na wierzchu góry samotny diabeł. Jeszcze początkiem 20. Wieku nazywali miejscowi obywatele Kamenną hore Piekło.

Dolina rzeki Moravicy i Přírodní park (Park Przyrodniczy) Moravice

Přírodní park (Park Przyrodniczy) Moravice powstał w roku 1994 i rozpościera się na powierzchni 14 215 ha w dolinie rzeki Moravice. Ta wcięta dolina jest największą i najdłuższą doliną, jaka przecina Niski Jesionik. Od tamy zapory wodnej Kružberk po Hradec nad Moravicí w ramach strefy o długości 15,5 km tworzy rzeka łącznie 36 głęboko wciętych meandrów. Rzeka najbardziej zacina się do podłoża na odcinku między Kružberkiem i Domoradovicami. W tych miejscach płynie aż 150 m pod poziomem okolicznej krainy. Głęboko wcięta dolina z stromymi zalesionymi stokami i stosunkowo mała niwa doliny tworzą bardzo malowniczy krajobraz, a jednocześnie terytorium z bardzo urozmaiconą szatą roślinną, która wytwarza sprzyjające warunki dla życia nawiązującej do niej faunie. W parku przyrodniczym Moravice znajdują się obok zamku Vikštejn inne dwa zamki ze wspaniałymi parkami - Hradec nad Moravicí i Raduň.

Brzozy ciemne w Raduni

Nie ma chyba wśród nas nikogo, kto nie znałby brzozy. Generalnie drzewo znane jest ze swej białej kory i właśnie ta cecha charakterystyczna wyraźnie jest zatarta w przypadku brzozy ciemnej, która w ramach powiatu Opawa występuje nie tylko koło stawów raduńskich, lecz także na przykład w chronionych rezerwatach przyrody w Hněvošickim Háju i na łąkach uwaleńskich. W Raduni znajduje się 21 ciemnych brzóz pomiędzy pierwszym i drugim z czterech tutejszych stawów, licząc je od strony Opawy. Miejsce oznaczone jest tablicą Památný strom (Drzewo Zabytkowe). Największą brzozę ciemną, przy której właśnie Państwo stoją, łatwo zapamiętać według koloru i struktury kory. Zachęcamy do poszukiwania kolejnych.

Rzeka Opawa

Rzeka Opawa jest główną arterią kraju w północnej części Śląska. Bieg rzeki rozpoczyna się od trzech źródeł położonych w najwyższych rejonach Grubego Jesionika, a jego całkowita długość wynosi 129 km. Rzeki Opawa i Moravice odprowadzają wodę z przeważającej części ziem Opawskiej i Hulczynskiej. Ich zbieg znajduje się na wschodnim skraju miasta Opawy. Obie należą do dorzecza Odry, która wpływa do Morza Bałtyckiego. Pomiędzy Opawą i Hlučínem rzeka tworzy rozległe meandry i tereny powodziowe. Niestety, większość procesów wartościowych w krainie rzecznej, jak na przykład erozja, ławice żwirowe, jeziora przyrzeczne lub też wymywanie brzegów, jest ograniczana. Rzeka jest w znacznej mierze regulowana i ustrój wodny jest tutaj bardzo naruszony.

Raduňský mokřád (Mokradło w Raduni) i stawy

Do układu pięciu raduńskich stawów przed gminą doprowadza wodę potok Raduňka. Dziś chodzi o typowe stawy produkcyjne z wszystkimi charakterystycznymi dla takich zbiorników negatywnymi wpływami na życie w nich. Z punktu widzenia ochrony przyrody najcenniejszymi częściami tej okolicy są trzciny na brzegach stawów i olszyny na podmokłych częściach. Bardzo cenne i ważne są wytworzone sztucznie mokradła między stawami i szosą. Sztuczne jeziora przyrzeczne stanowią schronienie dla mnóstwa płazów, owadów i innych bezkręgowców wodnych. Wieczorami można się tutaj przysłuchiwać koncertowi żab, słowików i trzcinniczków. Zaś w wodzie obserwować można rzadko spotykane zwierzęta, jak na przykład kumaka nizinnego, rzekotkę drzewną lub traszkę grzebieniastą. Czasem zobaczyć można łowiącego zaskrońca zwyczajnego.

Potok Raduňka - dolina Raduňki

Potok Raduňka to drobny strumień wypływający z południowego zbocza Podvihovskiego vrchu. Dalej płynie przez zaleśnioną dolinę na północ w kierunku gminy Raduň. Doprowadza wodę do stawów Kameník i Vrchní rybník (Górny Staw) w parku zamkowym, potem opuszcza gminę, a następnie doprowadza wodę do układu pięciu stawów. Po wynoszącym 10,7 km biegu wpływa do kanału Strouha i dalej do rzeki Moravice. Na romantycznym zalesionym terenie raduńskiej doliny znajduje się jego najwartościowszy odcinek. Koryto potoku i roślinność brzegowa są nienaruszone, w związku z czym stanowią typowy przykład naturalnego stanu potoku w rejonie Niskiego Jesionika. Życie w nim jest bogate. Można tutaj obserwować mnóstwo jętek, widelnic, kiełży i innych bezkręgowców.

Łąki Mariańskie

Mariánské louky (Łąki Mariańskie) rozpościerają się na lewym brzegu rzeki Moravicy. Z drugiej strony ogranicza je kanał wodny o długości pół kilometra. Po pięciuset metrach rozgałęzia się, tworząc dwa ramiona. Jedno dostarcza wodę do działającej nadal piły. Drugie natomiast prowadzi do małej elektrowni wodnej, którą wybudował już książę Lichnowski w roku 1921 i która nadal jest funkcjonalna. Łąki są przeważnie wyczyńcowe, częściowo podmokłe. Latem można tutaj zaobserwować mnóstwo dziś już rzadko spotykanych kwiatów łąkowych. Na pięciu przystankach tutejszej ścieżki edukacyjnej można szczegółowo zapoznać się z historią, geologią, fauną, florą i zabytkami technicznymi. Trasa ścieżki zaczyna się przy hotelu Belaria, a jej długość wynosi dwa kilometry.

Jezioro z czermienią błotną koło Větřkovic

W kierunku na północ od gminy Větřkovice znajduje się las zwany Dubina. Znajduje się tam kilka źródeł Husího potoka (Potok Gęsi), który płynie na południe od lasu w kierunku gminy. Na granicy lasu i łąki potok tworzy mokradło i podmokłą łąkę z mnóstwem olszy czarnych. W jednym z jeziorek licznie występuje rzadko spotykana roślina jednoliścienna - czermień błotna, która została tutaj przez działaczy ochrony przyrody sztucznie przemieszczona z innego miejsca, gdzie narażona była na wyginięcie. Roślina kwitnie najczęściej od maja do lipca. Odznacza się wyrazistym białym kwiatem na kłosach. Jest to jedno z niewielu miejsc, gdzie zobaczyć można tę chronioną roślinę.

Potok Jordán - Kyselka

Potok Jordán ma swe niepozorne źródło na skraju Selského lesa między gminami Nové Lublice i Moravice. Wpada do potoku Deštná tuż przed stawem w Mladecku. Chodzi o bardzo niepozorny i drobny bieg, który przepływa poprzez łąki o intensywnie rozwiniętej w niektórych miejscach roślinności brzegowej. W miejscach tego punktu znajduje się źródło szczawy wodorowęglanowej. Chodzi o sztucznie wywiercone źródło, zaopatrzone w pompę ręczną. Woda gruntowa, wzbogacona na skutek kontaktu ze skałami w składniki mineralne, jest tutaj z głębi ziemi pompowana na powierzchnię. Tutejsza woda mineralna jest nawet bogatsza w rozpuszczone składniki mineralne niż słynne źródła v Jánskich Koupelach (Janskie Kąpiele). Dla łyczka naturalnej wody mineralnej do źródła od dawien dawna zjeżdżają się ludzie z pobliskich i odleglejszych gmin.

Pomnik przyrody Heraltický potok

Mokradła mają w krainie swe niezastąpione miejsce. Przez meliorację, prostowanie biegów wodnych i niszczenie roślinności brzegowej utraciliśmy cenne biotopy wielu interesujących, często już mocno zagrożonych, gatunków roślinnych i zwierzęcych. Celem ochrony terytorium z meandrującym Heraltickim potokiem jest właśnie ratunek podmokłych i zalewanych łąk oraz nawiązujących do nich mokradeł. Terytorium o powierzchni 14 ha uznane zostało za pomnik przyrody w roku 1991. Warunki w rezerwacie są bardzo sprzyjające dla rozmnażania płazów w małych jeziorkach. Żyje tutaj traszka grzebieniasta i zwyczajna oraz rzekotka drzewna. Mieszkańcami wilgotnych łąk z gęstą szatą roślinną są jaszczurki żyworodne. W jeziorkach łowi kijanki zaskroniec zwyczajny. Spokojnych miejsc w trzcinach wykorzystuje do zakładania gniazd kilka par błotniaków stawowych, którzy uwzględnieni są na Czerwonych Listach Gatunków Zagrożonych.

Pomnik przyrody Hůrky

Pod wierzchołkiem nazywanym Hůrky (466,6 m n. p. m.) rozpościera się interesujący z punktu widzenia fitosocjologii mieszany drzewostan z przewagą drzew iglastych. Rezerwat powstał w roku 1995 na powierzchni 16 ha, a jego głównym celem jest ochrona szczególnego pierwotnego drzewostanu tworzonego przez sosnę heraltycką. Chociaż chodzi o typ sosny zwyczajnej, można tu mówić o ekotypie. Odznacza się wysokim prostym pniem, z którego można było ciąć długie deski, odpowiednie do budowy łodzi. Z tego powodu była bardzo ceniona i wywożona do stoczni w Trieście i Hamburgu. W drzewostanie znajduje się również pierwotny modrzew europejski (subsp. polonica), dąb szypułkowy, a w mniejszych ilościach grab pospolity i świerk pospolity. Pod rzadkimi zbiorowiskami krzewów, które tworzy przeważnie odmładzająca lipa drobnolistna, rośnie trzcinnik leśny i piaskowy, kostrzewa leśna i prosownica rozpierzchła.

EVL Jakartovice

Obszar ten włączony został w system ochrony przyrody Natura 2000 jako europejski obszar ochrony. Chodzi o kompleks podmokłych łąk wyczyńcowych między gminami Jakartovice i Mladecko w niwie rzeczki Hvozdnice, która meandruje w dolinie, gdzie łęgi tworzone są przez jesion i olszę. Na tym podmokłym biotopie występuje rzadko spotykany motylek modraszek nausitous, którego gąsienice odżywiają się liśćmi roślin zioła krwiściągu lekarskiego, a ich dalszy rozwój powiązany jest z wścieklicą zwyczajną, w której gniazdach gąsienica zimuje.

źródła, studzienki

Studzianka

Studzianka leśna na południowo-zachodnim krańcu gminy. Istnieje tutaj możliwość odpoczynku i nabrania sił na skraju lasu podczas spaceru czy przejażdżki na rowerze – znajduje się na trasie ścieżki rowerowej „C”.

Źródło Juliánka

Źródło bije z ziemi pod miejscowością Kozmice, w lesie od jej strony północnej. W podaniach czytamy o nim: "Źródło Juliánka było tu od zawsze, dawniej jednak nie miało ocembrowania, wypływając wprost z ziemi. Jak głosi legenda, córeczka miejscowego leśniczego Julia zgubiła się i rodzice znaleźli ją przy źródle. Julia obmywała sobie twarz i oczy wodą źródlaną, co miało mieć korzystny wpływ. Dlatego leśniczy kazał źródło ocembrować, nazywając je Juliánką, na pamiątkę swojej córki. Koło źródła od dawna znajduje się też kamień, w którym nieznana osoba wyciosała napis Julienquelle - źródło Julii."

Źródło lecznicze Židlo

Bijące w lesie Pavlačka z głębin na powierzchnię źródło leśne o nazwie Židlo posiada barwną historię. Z opowiadań dowiadujemy się, że pomagało ono ludziom oraz zwierzętom już w XIX wieku. Jego wodę opisywano jako niezawodny środek na zapalenia oczu, skóry itd.

Kąpiele Jánské Koupele

Zródła lecznicze u rzeki Moravicy znali i używali ludzie już oddawna. Pierwszą dołożoną wiadomość o nich mamy z 1640. Roku. W 1810 roku kupił dwór melčski Jan Hrabě z Tenczina i budową pierwszych budynków kąpielnych założył osadę Jánské Koupele. Roku 1814 sprzedał dwór i z kąpielami Janu hrabięciu Arz z Vassegu. V tym okresie odkryto zródło, które hrabie nazwał po wzoru swojej córki Pavlíny. Największy rozkwit kąpieli nastąpił po 1895 roku, kiedy Jánské Koupele kupił Kamillo hrabię Razumovský. Oprócz dużej rekonstrukcji i modernizacji kąpieli została wygłębiona studnia dla źródła nazwanego po żonie Razumowskiego Marii. Kąpiele były czynne do 1940 roku, kiedy tutaj niemieckie władze okupacyjne założyły szkoleniowy obóz Hitlerjugend i pózniej obóz dla oficerów alianckich. Po 1945 roku zostały kąpiele upaństwowione i Razumovští odeszli do wygnania. Jánské Kąpiele używano takmiar do 1993 roku jako sanatorium i dla rekonwalescencji. Później obiekty i budynki tylko popadały w ruiny. Od 2003 roku jest areał w majątku prywatnego właściciela.

Svatá studna (Święta Studnia) na Hanuši

Z miejscem tym wiąże się kilka legend dotyczących okresu wojny trzydziestoletniej (1618-1648). Według jednej z nich proboszcz hradecki František Světlík zakopał w niepewnych czasach wojennych złote kościelne relikwie z kościoła hradeckieho, by zapobiec w ten sposób ich kradzieży przez cudzoziemskie wojska szwedzkie i duńskie. Kiedy niebezpieczeństwo pominęło i zawieruchę wojenną w Europie zastąpił pokój, relikwie kościelne wykopane zostały i zwrócone bez szwanku do kościoła św. Piotra i Pawła. W miejscu, gdzie były przechowywane wytrysnęło w tym czasie ze skały nowe silne źródło, a owo miejsce od tej pory nazywane jest „Svatá studna” („Święta studnia“). Dzięki działaniom miejscowego zarządu Macierzy Śląskiej w roku 2011 studzienka wraz z przyległą okolicą została wyremontowana.

ruiny, twierdze

Gródek Závada – „Szwedzka szansa”

Zachowane i stosunkowo duże umocnienie, pozostałość
po średniowiecznym gródku znajduje się w Pańskim lesie, po prawej stronie od szosy Závada – Bohuslavice. Główna część ma rozmiary 26x22m, pierwszy okop ma szerokość 14 m na szczycie i 2 m przy dnie, okop drugi odpowiednio 10 m. Na szczycie i 1,5 m przy dnie. Oba są w kształcie koryta z płaskim dnem. Wał ma szerokość 10 m a ze strony
południowo-zachodniej i południowo-wschodniej tworzy platformę. Średniowieczne pochodzenie umocnień potwierdzają wyniki kilku sond z lat 1930-1953. Dostęp do miejsca jest wolny.

Wodna twierdza w Velké Polomi

Pierwotnie gotyczna siedziba – wodna twierdza – została wybudowana pod koniec 13. wieku przez Vikarta z Polomi. Aż 1 m szeroka, wysoka ściana kamienna miała przedewszystkim obronną funkcje. W 14. wieku była częścią gospodarki dworu. Z tego okresu pochodzi także ludowa nazwa twierdzy Milotička, jako przypominka na niesukcesne olężenia twierdzy velkopolomskiej Panem z Milotic. Później w 1573 roku została twierdza przebudowana do stylu renesanckiego i odzyskała bardziej zamkowy wygląd. Następną granicą w używaniu twierdzy był rok 1805, kiedy została zmieniona na spichlerz i mieszkania dla służebnictwa. Po 1948 roku obywał te miejsca Narodowa gospodarka i obiekt szybko się niszczył.

inne atrakcje

Parkowy zegar słoneczny

Parkowy zegar słoneczny o powierzchni 16x47 metrów był w czasie swego powstania największym zegarem słonecznym w Europie Środkowej. Użyty jest na nim także jeden z symboli gminy, czyli lilia, znak herbowy panów ze Zvole, właścicieli wsi w XVI w. Zegar został wybudowany w roku 2005 w centrum miejscowości, niedaleko od kościoła i urzędu gminnego.

František Dohnálek – Dohnálkova willa i park

František Dohnálek urodził się 22. lutego 1870 w Solnicy u Rychnova nad Kněžnou. W roku 1898 rozpoczął pracę na stanowisku lekarza w Háji ve Slezsku, gdzie pracował całych 40 lat. Był założycielem i pierwszym przewodniczącym Sokola w Háju, spółorganizatorem obozów na Ostré hůrce roku 1918, zasłużył się o budowe pierwszego pomniku odboja na Ostré hůrce. Jego największym życiowym zainteresowaniem było owocarstwo. Pokolei zalożył i opiekował się o trzy duże sady owocowe. Po Mnichowie 1938 musiał wyjechać z Hája i wrócił zpowrotem do rodnych Czech, gdzie w Podziebradach tego samego roku zmarł. Po śmierci została wydana jego obszarna książka Drzewo Owocowe i jego uprawa (Ovocný strom a jeho pěstění), która jest do dni dzisiejszych niezawodnym radcą dla hodowców drzew owocowych. Były ogród Františka Dohnálka u jego willy – powszechnie znany jako Dohnálkův park – dzisiaj należy między ważne zmodyfikowane obszary parkowe w gminie. W roku 2010 została południowa część ogrodu zrewitalizowana w celu zwiększenia możliwości wykorzystania parku dla publiczności.

Były obóz koncentracyjny w Skrochovicach

Obiekt starej cukrowni w Skrochovicach został we wrześniu roku 1939 przebudowany na mały obóz koncentracyjny dla więźniów politycznych narodowości polskiej, zwłaszcza z okolic Cieszyna oraz Katowic. Chodziło o pierwszy nazistowski obóz koncentracyjny na obszarze Śląska i całej RC. Jego dowódcą został Heinrich Jöckl, znany z brutalnego traktowania więźniów, późniejszy dowódca obozu w Terezinie. Obóz zlikwidowany został w styczniu 1940, a przeszło przez niego około 700 więźniów politycznych. Tragiczne wydarzenia upamiętnia mały pomniczek ku czci więźniów polskich. Dziś obiekt wykorzystywany jest do celów komercyjnych.

podziemia, wyrobiska górnicze

Nittmannův dół w Zálužnéj

Podczas drogi między osadami Zálužné i Horní Zálužné otworzył w 40. latach 19. wieku dół łupkowy Josef Nittmann. Na tutejszym dziele wydobywał się łupek kolejno w trzech piętrach, które były wzajemnie połączone. Na powierzchnie się wydobyty surowiec dostawał za pomocy przemyślonego urządzenia systemowego szyn i podest, na które wjeżdżały załadowane wózki z dołu. Wyciągano je wciągarką napędzany przes konie i później nawet maszyną parową. Nittmannów dół skończył działanie krótko przed 1. wojną światową. Całym dołem przepływa rzeka podziemna, której źródlo jest w środku szczytu Moraberg. Rógowe jamy wstępne są do dni dzisiejszych z powodu bezpieczeństwa otoczone poręczami. W okolicach zostały zachowane resztki domów pracowniczych i obiektów operacyjnych i duża ściana podpierająca jedną z kup. Trzy byłe sztolnie są jedną z najważnieszych miejsc do zimowania nietoperza czarnego w Republice Czeskiej.

Kopalnia srebra Slepetné za Kajlovcem

W XI i XII wieku znajdowała się tutaj najbardziej rozwinięta kopalnia srebra na Śląsku. Głębokość jej szybów osiągała 30 do 50 m. Opustoszałe dziś wyrobisko kopalniane składa się z pięciu pionowych jam kopalnianych pochodzących z okresu wczesnego średniowiecza, dzisiaj widocznych na powierzchni dzięki szerokim lejkowatym ujściom oraz z unikalnej ręcznie wykutej sztolni o długości 30m z okresu późnego średniowiecza, która w XVI wieku odwodnić miała owe stare jamy kopalniane. Sztolnia odwadniająca jest dziełem najwyższego hetmana górniczego Królestwa Czeskiego Krzysztofa z Gendorfu, a wybudowana została w roku 1529, kiedy rozważano wznowienie wydobywania srebra. Jednak z powodu przenikania wód podziemnych budowa sztolni odwadniającej nie została nigdy dokończona. W roku 1772 prowadził tutaj prace badawcze czeski fachowiec górniczy Antoni Lemberger ze swymi robotnikami. Chociaż badana ruda zawierała dotąd srebro, wydobycie nie zostało już nigdy wznowione. Ze względów bezpieczeństwa w roku 2008 stare wyrobisko kopalniane Slepetné zostało zamknięte.

Staré Oldřůvky, Woodboys

Woodboys to stare wyrobisko górnicze. Na podstawie jego stanu i zakresu działalności wydobywczej ocenia się, że eksploatację rozpoczęto w XIX wieku. Do ukończenia wydobycia doszło prawdopodobnie około roku 1945. Łom jamowy nad kopalnią Woodboys otrzymał od trampów trafną nazwę „Ďáblova tlama” („Morda Diabła“). Zejście na jego dno i wchodzenie do wyrobiska jest niebezpieczne, gdyż strop nie jest stabilny. Świadczą o tym pospadane płyty zwietrzałego łupka z stropu na skraju komory. Koło jamy kamieniołomu stoi dom z bierwion. Fundament jego budowy stanowiły resztki murów łupkowych prawdopodobnie starego pomieszczenia do łupania łupków. Wejście do wyrobiska górniczego jest zabronione. Wylot sztolni nad hałdą zabezpieczony jest za pomocą kraty.

Staré Oldřůvky, Kopalnia Staré Oldřůvky

Pierwotna niemiecka nazwa tego miejsca „Waldfrieden“ oznacza w tłumaczeniu „Pokój Leśny”. Kopalnia „Staré Oldřůvky“ to jedna z niewielu kopalń, w której w roku 1971 wznowiono wydobycie wysokiej jakości łupków. Z urobku, który uzyskano przez odstrzał w tunelu o długości 1 km, do łupania wykorzystywano tylko 10–20%, resztę stanowiły odpady. W kopalni pracowało około 20 osób. Pochodzący stąd łupek wykorzystano na przykład przy remoncie dachu Teatru Narodowego w Pradze. Eksploatację ukończono w roku 2003. Nad kopalnią znajdują się wyrobiska badawcze, powierzchowny kamieniołom łupka i romantyczne skałki zlepieńcowe. W opuszczonej kopalni regularnie zimuje duża kolonia nietoperzy, nocków dużych i nocków orzęsionych. Ich populacja jest na bieżąco monitorowana przez działaczy ochrony przyrody. Kopalnie i sztolnie są idealnym miejscem do zimowania nietoperzy. Jest w nich bowiem spokój, półmrok i stała temperatura także w zimie.

Staré Oldřůvky, Starooldřůvecký mlýn (Młyn w Starych Oldřůvkach)

Były młyn i stare wyrobiska górnicze znajdują się na terenie wojskowym. Nad ciekawym – o kształcie prostokąta – meandrem rzeki Odry, w miejscu byłej kładki drewnianej, znajdują się sztolnie kopalni rudy Willibald, w której wydobywano rudy srebra i ołowiu, przede wszystkim galenit. Nad hałdą łupka leży na zboczu sztolnia V Zátočině, mająca 180 m długości i 8 m szerokości. Portal wejściowy jest zwietrzały i zagrażający życiu. Z hałdy łupka rozpościera się wspaniały widok na okolicę i na rzekę Odrę, która wypływa spod pobliskiego Růžovego vrchu (Różowe Wzgórze).

Staré Oldřůvky, Na skałce

Na Skalce (Na Skałce) znajduje się złoże łupka, z którego w przeszłości wydobywano metodą podziemną łupliwy łupek iłowy. Chodziło o dwie pionowe jamy wydobywcze o głębokości około 100 m. Między jamami, które dzieli odległość około 300 m, znajdowało się prawdopodobnie pomieszczenie do łupania łupków. Cały kompleks podziemny jest obecnie zalany wodą, a jedna z jam stanowi źródło wody pitnej. W obszarze tym dochowały się resztki budynków wydobywczych i murków podporowych, które chroniły drogę transportową przed osunięciem się hałd skały płonnej.

Čermná ve Slezsku, Čermenský mlýn (Młyn w Čermnej), Rodriguesův hrob (Grób Rodriguesa) i Modrá štola (Niebieska Sztolnia)

W tym obszarze, na terenie nie istniejącej już wsi Nové Oldřůvky, znajduje się kilka wyrobisk górniczych - dwa podziemne oraz kilka odkrywkowych. Są one pozostałością po wydobyciu łupka dachowego. O działalności wydobywczej przypomina zachowany stylowy budynek gospodarczy spółki eksploatacyjnej. W pobliżu szosy wznosi się wielka hałda łupku. Nieduży kamieniołom odkrywkowy z szybem o głębokości około 10 m niesie nazwę „Rodriguesův hrob” („Grób Rodriguesa”). Cała część podziemna szybu jest zalana wodą. Modrá štola (Sztolnia Niebieska) lub też (Mlýnská) zawdzięcza swą nazwę obecności zabarwionych na niebiesko minerałów. Wejście do sztolni jest zabronione, jej wylot zabezpieczony jest za pomocą kraty. Kopalnia jest ważnym regionalnym gniazdowiskiem nietoperza mopka, który jest gatunkiem zagrożonym wyginięciem. Nietoperze pojawiają się tutaj pod koniec października, a opuszczają kopalnię w połowie kwietnia. Zaobserwowano, że ilość nietoperzy waha się w zależności od częstotliwości wizyt przede wszystkim trampów i ciekawskich w kopalni. Prosimy nie wchodzić do kopalni i nie przeszkadzać zimującym tu koloniom nietoperzy.

Čermná ve Slezsku, Nad Čermenským mlýnem (Nad Młynem w Čermnej)

Nad Čermenským mlýnem (Nad Młynem w Čermnej) znajduje się kilka kamieniołomów, o których wielkości świadczy potężna hałda. Hałda zabezpieczona jest kamiennym murem z łupka odpadowego, ciągnącym się wzdłuż szosy. Wejście do podziemi umożliwia przestronna komora. Ze stopu spadają zwietrzałe bloki łupka, wchodzenie w te miejsca jest zatem niebezpieczne. Tablica pamiątkowa koło wejścia przypomina o tragicznej śmierci nurka podczas badań w sztolni. W kierunku południowym pod hałdą znajduje się zasypany szyb, w ścianie skalnej można obserwować karby konstrukcji belkowej urządzenia wydobywczego. Na hałdzie stoi osiedle domków wypoczynkowych „Na Šífráku“ z zachowaną sztolnią i szyb wydobywczy najbardziej obszernej, dziś już zalanej wodą, czermeńskiej kopalni podziemnej. Przed skrętem na drogę boczną prowadzącą do domków wypoczynkowych znajdują się ruiny budynku kopalni.

Čermná ve Slezsku, Černý důl (Czarna Kopalnia)

W miejscu zwanym Černý důl (Czarna Kopalnia) znajduje się kilka starszych powierzchniowych wyrobisk górniczych i jam. Są one zalane wodą. Głównym wyrobiskiem górniczym jest trzypiętrowy kompleks podziemny. Do kopalni wchodzi się przez pochyłą jamę, w której można zaobserwować kryształy siarczanu, zwłaszcza gipsowe. Wejście przechodzi następnie w prostopadły szyb. Miejsce to rozpoznać można po hałdzie łupków odpadowych, portalu i strużce wody wypływającej z podziemi. Eksploatację łupka ukończono tutaj podczas I wojny światowej. Bezpośrednio po ukończeniu wydobycia kopalnia stała się ostoją nietoperzy. Obecnie stanowi ona ważne zimowisko dla ośmiu gatunków, spośród których najliczniej występuje tutaj mopek. Ten regularnie tworzy w kopalni kolonię liczącą nawet tysiące egzemplarzy. Dlatego od roku 1988 Czarna Kopalnia traktowana jest jako chroniony wytwór natury i jedno z najważniejszych zimowisk nietoperzy.

Mokřinky – pozostałości po eksploatacji łupka

W Mokřinkách znajdowało się złoże łupka wysokiej jakości. W połowie XIX wieku zaczął go tutaj wydobywać Josef Nittmann. Eksploatację kontynuowano także po tym, gdy Feliks, hrabia Arco, sprzedał kopalnię przedsiębiorcy i budowniczemu Carlowi Weisshuhn. W Mokřinkách znajdowały się dwa szyby – Carl, którego głębokość wynosiła aż 82 m oraz Friderike - o głębokości około 60 m. W roku 1908 złoże kopalni Carl było już wyeksploatowane, zaś szyb Friderike kupił hrabia Camillo Razumowski. Podczas reformy rolnej, która miała miejsce w latach dwudziestych kopalnię Razumowskim odebrano. Kupił ją wtedy jedyny czeski specjalista od wydobywania łupka dachowego Jan Řihák. Z powodzeniem wydobywał tutaj łupek aż do początku drugiej wojny światowej, podczas której kopalnię utracił. Eksploatacja w szybie Friderike została ukończona podczas wojny. Wejścia do obu szybów są dziś zakryte grubą płytą betonową.

drobne budowle sakralne, krzyże

Miejsce pielgrzymkowe Maria Talhof

W głębokiej dolinie Melčskiego potoku w pobliżu dawnego dworu pańskiego leży miejsce pielgrzymkowe zwane Maria Talhof. Na przełomie wieków XVIII i XIX została tutaj wybudowana mała kaplica pod wezwaniem Panny Marii jako podziękowanie za cudowne uzdrowienie małej dziewczynki. Według innej legendy w okolicy kwitło wiele fiołków, których odurzający zapach uzdrawiał chorych. Miejscowemu leśnikowi objawiła się tutaj Panna Maria i wezwała go do wzniesienia krzyża w dolinie. Miejsce zaczęli spontanicznie odwiedzać pielgrzymi. Dziś można tutaj zobaczyć kapliczkę, która w roku 1926 została przebudowana, zaś w roku 1996 wyremontowana, a także krzyż drewniany oraz wykonaną z kamienia grotę „lourdską”. Za kapliczką tryska źródło, z którego woda płynie w wężu. Odnowiona została także droga krzyżowa. Od drugiej połowy lat dziewięćdziesiątych XX wieku Maria Talhof jest znów miejscem regularnych pielgrzymek wierzących.

Krzyż pojednania

W krzyżu pojednania widzieć należy historię. Jest to historia gwałtu i bólu, lecz także pokuty oraz pojednania. Krzyże pojednania to kamienne artefakty stojące na ogół w miejscach, gdzie popełniono zbrodnie gardłowe. W średniowieczu mógł winowajca zgodnie z tzw. prawem pojednania odkupić przestępstwo na przykład przez wyciosanie i postawienie kamiennego krzyża. W naszym przypadku chodzi krzyż piaskowcowy mający metr wysokości, który przypomina o śmierci gwałtownej opawskiego aptekarza Kratiny. W przebraniu udał się on do Budišova do sołtysa, który winien mu był pieniądze. Pieniądze Kratina odzyskał, niestety w drodze powrotnej został zamordowany przez nieznanego sprawcę w lasach między Melčem i Litultovicami. W prawej połowie głowy i bierwiona krzyża znajduje się pięć ledwo widocznych dołków, które według legendy są czarodziejskie. W pobliżu krzyża znajduje się stela kamienna z roku 1699.

tereny chronione i rezerwaty

Narodowa rezerwacja przyrodnicza Kaluža

Na terenie 57 Ha między Lesními Albrechticemi i Žimrovicemi rozkłada się Narodowa rezerwacja przyrodnicza Kaluža. Chronione są tutaj rozległe porosty naturalnych buków kwiacistych i lasów w naturalnym środowisku toku rzeki Moravicy. Rezerwacja obejmuje bardzo rozległą skalę typów lasowych, terenowo domuniją bogate lasy bukowe. Piętro lesiste jest tworzone przedewszystkim bukiem leśnym, na kamienistych zboczach pojawia się jawór, grab ogólny, dąb letni i lipa małolista lub w uboższych glebach brzoza białokora. Z cenniejszych roślin można wymienić lilię złotogłówke. Do charakterystycznych rodzai owadów są owady związane z martwymi pniami starych drzew, zwłaszcza buków – naprzykład jalonek rogacz, złotogłowek złoty, lub czerwonki. Na pastwiskach u rzeki Moravicy odkryto zagrożone gatunki niebieskawki i ogniwki.

Rezerwat przyrody Nové Těchanovice

Rezerwat przyrody Nové Těchanovice powstał w roku 1969 na powierzchni prawie 6 ha. Obiektem ochrony jest tutaj pierwotny drzewostan mieszany stanowiący wyjątkową mieszaninę roślin ciepłolubnych i górskich. Rezerwat znajduje się na stromym lewym zboczu rzeki Moravicy. Chodzi o unikalne resztki naturalnego drzewostanu, w skład którego wchodzi buk zwyczajny, dąb szypułkowy, grab pospolity i jodła pospolita, na skalistych zboczach, które w przeszłości licznie tutaj występowały. Do głównych tutejszych drzew należą dalej: lipa drobnolistna, klon jawor i klon zwyczajny, dalej świerk pospolity, sosna zwyczajna i jarząb pospolity. Podczas klęski kornikowej w roku 1995 wycięto przeważającą część zaatakowanych świerków. W okolicy znajduje się szereg wyrobisk kopalnianych, które służyły do wydobywania skały kulmskiej – łupka dachowego.

Rezerwat przyrody Valach

Rezerwat przyrody Valach powstał w roku 1969. Chodzi o terytorium o powierzchni 16 ha, które leży na prawym brzegu rzeki Moravicy na tzw. Vítkovskiej vrchovinie (Wierzchowina Vitkovska). Przedmiotem ochrony jest mieszany drzewostan bukowo-grabowy, charakterystyczny dla obniżeń potoków i rzek. Na terenie tym występują stokowe pokrywy glinowe i rumowiska skalne. Podłoże tworzy kulmska skała fliszowa, która w niektórych miejscach wychodzi na powierzchnię. W tych miejscach przeważają szarogłazy i zlepieńce. Przeważającą część powierzchni rezerwatu pokrywają tzw. wysokopienne lasy bukowe bez piętra krzewów. Obok buka zwyczajnego rośnie tutaj grab pospolity, lipa drobnolistna, klon jawor i jodła pospolita. Z geobotanicznego punktu widzenia tutejsze terytorium to kwiecisty stok z drzewostanem bukowo-grabowym. Według zapisów historycznych aż do początku XVIII wieku teren funkcjonował bez wpływu gospodarki leśnej. Przestarzałe drzewa ścięto dopiero po wprowadzeniu spławu drewna Moravicą pod koniec XIX wieku. Dlatego chodzi o terytorium bardzo wartościowe.

Rezerwat przyrody Hořina

Z punktu widzenia ochrony przyrody wartościowa jest dolinna niwa potoku Hořiny z naturalną roślinnością łęgową i stanowiskiem szafranu Heuffela. Chodzi o najstarszy rezerwat przyrody w powiecie opawskim, który założony został w roku 1948 na powierzchni 22,5 ha. Rzeczka Hořina tworzy tutaj plosa i meandry, w których układa sedymenty rzeczne. Porost tworzą naturalne jesionowo-wierzbowe olszyny. Szafran rośnie wprawdzie w rozproszeniu także w podszyciu jesionowych olszyn, jednak najbogatsza jego populacja znajduje się na północnym stoku prawego brzegu potoku na podmokłych łąkach. Zachowaniu tej lokacji sprzyjają optymalne warunki hydrologiczne oraz regularne koszenie. Wiosną łączki stale zaopatrywane są w wodę, która przenika z wyżej położonych pól. Latem jest przeciwnie, przypływ jest minimalny, co pomaga z kolei dobremu dojrzewaniu bulw. Do największego rozkwitu kobierców szafranu dochodzi w drugiej połowie marca.

Rezerwat przyrody U Leskoveckého chodníku

Powierzchnia rezerwatu, który powstał w roku 1969, wynosi 29 ha. Przedmiotem ochrony jest naturalny, wartościowy pod względem leśniczym i biologicznym, porost jodło-bukowy. Północną i wschodnią granicę rezerwatu, znajdującą się w odległości około 1,5 km od gminy Skřipov, tworzy potok Bílovka i jego lewy dopływ. W podłożu skalnym przeważają szarogłazy. Z historii gospodarki leśnej wiemy, że na terenie rezerwatu powstawał las przez naturalną odnowę oraz wysadzanie drzew proweniencji lokalnej. Chronione terytorium, gdzie rośnie jodła pospolita, modrzew europejski, świerk pospolity, grab pospolity, lipa drobnolistna, przy czym przeważa buk leśny, należy do rezerwatów leśnych podgórza Jesioników. Tutejszy drzewostan liczy 90-110 lat. Obecna gospodarka leśna zorientowana jest na stopniową odnowę pierwotnego drzewostanu buku i jodły.

muzea

Pomnik Śląskiego harcerstwa

Na szczycie Těškovice o wysokości nadmorskiej 363 m. n. m. stoi pomnik Śląskiego harcerstwa. Harcerstwo powstało w Háji ve Slezsku roku 1930 i jego pionierem został František Broďák – Nik. Kopiec z kamieni powstał z powodu reakcji na zakaz ruchu harcerskiego i rozpuszczenie oddziałów w roku 1970. Pomnik, który został zbudowany przez wcześniej urodzonych harcerzy roku 1971, ma w sobie czarter hajeckiego harcerstwa. Chociaż czas nie był przyjazny niniejszemu ruchu, za czasów totality nie został pomnik niczym uszkodzony. Od roku 1989 mogą się u niego znów spotykać młodzi harcerzy, by przypominali sobie słynne lub mniej słynne chwile ruchu harcerskiego, i także by na niniejszym miejscu uroczyście złozyli przysięge harcerską. Roku 1998 została do pomnika włożona płyta poświęcona załozycielowi hajeckiego harcerstwa - Františku Broďákovi. Dzisiaj ponosi pomnik epitafne płyty zmarłych harcerzy, którzy zasłużyli się o poszerzanie i rozwój harcerstwa na terenie Opawska.

ważne szczyty

Punkt Widowkowy Bezruča

Bezručova vyhlídka (Punkt Widokowy Bezruča), drewniana altana widokowa stojąca na czterech okrągłych filarach kamiennych, znajduje się na jednym z najwyżej położonych miejsc zamkowego parku przyrodniczo-krajobrazowego – w wysokości 435 m n.p.m. Dokładna data jej założenia nie jest znana. Wiadomo jednak na pewno, że w roku 1871 stała już tutaj i że pierwotnie nazywana była „Kaiser Wilhölms Höhe“ ku czci koronacji pierwszego cesarza niemieckiego Wilhelma I. Ówczesny właściciel zamku Karol Maria Lichnowski bowiem należał do zwolenników cesarza oraz idei zjednoczonych Niemiec. Warto wspomnieć, że w roku 1913 punkt widokowy odwiedził w towarzystwie księcia Lichnowskiego cesarz niemiecki Wilhelm II. W roku 1947 z przyczyn ideologicznych punkt widokowy zmienił nazwę, nazwano go nazwiskiem Petra Bezruča. Nazwa Bezručova vyhlídka pozostała do dziś.

Wzgórze Braneckie

Miejsce widokowe na Braneckim kopcu (Wzgórze Braneckie) oferuje widok na północ do Niziny Opawskiej i do Polski. Na zachodnim horyzoncie można obserwować Pradziad i grzbiety Jesioników. W przeszłości znajdowało się w tych miejscach osiedle ludów kultury kurhanów, a w XVIII wieku stały tutaj szańce i fortyfikacje z czasów wojen śląskich. W zboczu znajował się kamieniołom, przynoszący gminie niemałe korzyści. W roku 1895 ściana osłabiona przez eksploatację urwała się, a olbrzymie ilości kamienia wraz z częścią pola osunęły się. W osuwisku odkryto potem narzędzia z brązu pochodzące z czasów kultury kurhanów.

jaskinie, sztolnie

Čermná ve Slezsku, Žlutý květ (Żółty Kwiat) i okoliczne sztolnie

W tym miejscu znajduje się kilka sztolni, które są gwiaździście rozmieszczone i nakierowane ku okolicznym zboczom. Sztolnia badawcza Žlutý květ (Żółty Kwiat) ma 35 m długości. Drewniana sztolnia została nazwana według znalezionych starych kolei drewnianych. Lelkův lom (Łom Lelka) tworzy karb na boku góry, ostatnia sztolnia nazywa się Žluté písky (Żółte Piaski). Większość podziemi jest dziś zalana wodą. W miejscu bezimiennej zalanej sztolni powstało jeziorko w kamieniołomie. Na hałdzie łupka można znaleźć resztki budynków kopalni.